Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ubarwienie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ubarwienie. Pokaż wszystkie posty

11.12.2015

Czym się różni ważka? Równoskrzydła

Niniejszy wpis adresuję do osób, które ni stąd ni zowąd zainteresowały się ważkami i chciałyby je rozróżniać, lecz dotąd wiedzą o nich tyle, że ważka to... ważka, taki owad.
Mniej więcej tyle wiedziałam, gdy udało mi się sfotografować pierwszą w życiu ważkę, która usiadła nieopodal na ścieżce, którą przechodziłam. I, oczywiście, przepadłam  :-)
    Spróbuję przedstawić ważki w sposób przystępny i zrozumiały dla laików, mając w pamięci własną niewiedzę, kompletny brak rozeznania oraz poczucie zagubienia, gdy nie potrafiłam określić cech charakterystycznych sfotografowanego osobnika ani zrozumieć opisów gatunków, które czytałam (mnóstwo pojęć!).
W Internecie można znaleźć wiele stron ze zdjęciami i opisami gatunków ważek. Problem i frustracja pojawia się wtedy, gdy wrzucone do wyszukiwarki hasło, np. "czerwona ważka" przynosi wyniki w postaci kilku/nastu czerwonych ważek należących do różnych gatunków. Wszystkie są do siebie i podobne, i niepodobne zarazem, a porównanie ważki z własnego zdjęcia do którejkolwiek z nich, wydaje się być zadaniem niemożliwym do zrealizowania.

Zwłaszcza na początku przygody z ważkami miło jest osiągnąć sukces (zidentyfikować gatunek). Nie uważam za konieczne przekopywanie się przez dziesiątki opisów, z pozoru bardzo podobnych ważek, by w rezultacie... nie osiągnąć niczego poza mętlikiem i oczopląsem.
Chciałabym stworzyć najprostszą "mapkę", dzięki której poszukiwanie odpowiedzi na pytanie jak opisać ważkę czy jak ją zidentyfikować, stanie bardziej ukierunkowane - na konkretną rodzinę, rodzaj, a może i gatunek.
Bo wszystko da się ustalić, trzeba tylko(!!) zwrócić uwagę na konkretne części ciała, umieć je ocenić i nazwać - po to, by móc zrozumieć opis wytypowanego gatunku, a także nauczyć się "czytać" ważki ze zdjęć.

Ważka równoskrzydła jest długa i cienka, niczym igła sosny. Tu straszka pospolita (Sympecma fusca), samica

11.07.2014

Długość życia ważek


Ciekawi mnie jak długo żyją ważki? Z dostępnych informacji dowiaduję się, że imagines żyją:
  • od kilku tygodni do sześciu miesięcy, jeśli jest ciepło i sucho   (źródło)
  • życie imagines trwa przeciętnie od 2 tygodni do 2 miesięcy    (źródło)
  • większe gatunki żyją do czterech miesięcy   (źródło)
  • około trzech miesięcy   (źródło)
  • poza nielicznymi wyjątkami maksymalna długość życia imago wynosi 2 miesiące   (źródło)
  • w naszej strefie klimatycznej istnieje dysproporcja długości fazy larwalnej, trwającej od kilku miesięcy do 3, 4 lat, i dorosłej - od kilkunastu do kilkudziesięciu dni   (źródło)
  • pomijam źródła podające, że "ważki żyją kilkanaście godzin do doby", jako niewiarygodne (nie podano żadnych gatunków). Sądzę, że autorzy tych wieści mylą ważki z jętkami.

Niemal wszystkie gatunki ważek występujące w Polsce, po długim okresie życia larwalnego (trwającym zwykle około roku - np. szablaki, dwóch - np. trzepla zielona, żagnica wielka) i przeobrażeniu przechodzą okres młodzieńczy (juwenilny), trwający do czasu osiągnięcia dojrzałości płciowej. W tym okresie ważki intensywnie odżywiają się polując na różnego rodzaju drobne owady (komary, muszki, muchy, czasem także... inne ważki) - są wyłącznie mięsożerne.
Dorosłe życie ważki jest zwykle krótsze niż okres młodzieńczy. W tym czasie ważki nadal chętnie polują, lecz najsilniejszym instynktem determinującym ich zachowanie jest instynkt przedłużenia gatunku.

19.02.2014

Jak rozpoznać samicę ważki?




Cechy płciowe samic widoczne z boku to... ewidentny brak wtórnego aparatu kopulacyjnego (na drugim segmencie odwłoka po stronie brzusznej)  :-) . Inną cechą jest ewentualna obecność pokładełka (zróżnicowanego kształtu i wielkości w zależności od gatunku) znajdującego się od spodu w końcowej części odwłoka. U niektórych ważek jest ono bardzo wydatne, u innych np. samic szablaków w ogóle nie występuje (na zdjęciu powyżej samica szablaka wędrownego [wiosennego]).
  
Pokładełko służy do nakłuwania np. liści, na których samica składa jaja (na jego spodniej części). W przypadku szablaka krwistego składanie jaj odbywa się w locie (bez nakłuwania roślin).
Podobno w ten sposób składają jaja wszystkie samice z rodziny ważkowatych, a w więc następujące rodzaje (dot. występujących w Polsce):
  • Ważka Libellula,                                (3 gatunki)
  • Lecicha Orthetrum                            (4 gatunki)
  • Zalotka Leucorrhinia                         (5 gatunków)
  • Szafranka Crocothemis                      (1 gatunek)
  • Szablak Sympetrum)                          (9 gatunków)

Pokładełko (ovipositor, terebra) – narząd spotykany u wielu owadów, pajęczaków i niektórych ryb. Samicom służy do składania jaj do otworów w drzewie, mchu, zagłębień w ziemi oraz w ciałach innych organizmów.
Pokładełko rzeczywiste to sztywny i długi twór powstający z przysadek pierścieni odwłokowych, często wystający poza koniec ciała samicy (np. u koników polnych). Występuje m.in. u skoczogonków, jętek, ważek i prostoskrzydłych.


W przypadku ważek nieskładających jaj w tkanki roślinne, lecz zrzucających jaja na wodę lub ziemię (jak np. szablaki) często występują chitynowe płytki osłaniające ujście dróg płciowych.


5.11.2013

Szablaki o innym odwłoku

Oto pozostała grupa sfotografowanych przeze mnie szablaków. Ich odwłoki mają niezbyt intensywny czerwonawy (pomarańczowy?) kolor z domieszką żółci i brązu. U większości widoczne są żółte przetchlinki na odwłoku.

L2013-08-31[3]

L2013-09-07[2] samiec

L2013-09-07[5]

L2013-09-08[2]

L2013-09-08[3]

W2013-09-19[1] samiec


19.10.2013

Szablaki z czerwoną pręgą

Pozostałe ważki z mojej kolekcji planowałam przedstawić razem, ale doszłam do wniosku, że jednak muszę podzielić je jeszcze na dwie grupy. Powodem tego jest dość wyraźna różnica w ubarwieniu odwłoków - część posiada czerwoną linię wzdłuż górnej części brązowego, bądź piaskowego odwłoka; pozostałe natomiast mają odwłoki w kolorze niezupełnie czerwonym - jasnoczerwone z domieszką koloru żółtego.
Zatem dziś przedstawiam kolejną grupę siedmiu szablaków właśnie z tą czerwoną pręgą.
Nie jestem pewna, czy takie ubarwienie odwłoka jest charakterystyczne dla konkretnego gatunku (??). Być może ma to związek z wiekiem ważki. Nie potrafię jednak na razie się zdecydować - czy pręga czerwonego koloru jest w zaniku i będzie ustępować kolorowi brązowemu, co świadczyłoby(?) o starzeniu się ważki, czy odwrotnie - czerwień dopiero "rozleje" się na boki zabarwiając cały odwłok, co świadczyłoby o dojrzewaniu ważki, zwłaszcza (tylko?) samców, które najczęściej mają właśnie czerwony odwłok, niezależnie od gatunku (z wyjątkiem szablaka czarnego).

Jeśli przyjrzeć się dokładniej zdjęciom, można zauważyć, że wszystkie przedstawiają szablaki... żółtonogie. Myślę, że dobrze zrobiłam grupując ważki wg pewnych podobieństw - w mniejszym zestawieniu czasem więcej widać.


L2013-08-25[2]

L2013-08-25[4]

W2013-08-30[1] samica

W2013-08-30[2]

W2013-08-30[3] samica

L2013-08-31[1]

L2013-09-07[1] samica

10.10.2013

Szablaki o brązowym odwłoku

Ważek, których odwłok jest brązowawy, beżowy, żółtawy czy wręcz żółty mam znacznie mniej w swojej kolekcji, którą jakoś staram się podzielić na grupy. Pierwszą część (10 okazów) przedstawiłam ostatnio, druga część to osobniki o odwłoku nie zawierającym zabarwienia czerwienią. Kierując się tą cechą, dodaję tutaj także "rodzynka" - szablaka czarnego. Zatem trzecią i najliczniejszą grupę będą stanowiły szablaki, których odwłoki, obok koloru czerwonego zawierają domieszkę innego - brązowego lub jasnopomarańczowego czy żółtego. Tę grupę przedstawię przy następnej okazji.
Zaznaczam, że każde zdjęcie przedstawia innego osobnika, choć oczywiście, gatunki mogą się powtarzać. Pod zdjęciem umieszczam krótki opis, który niejednokrotnie został uściślony lub zweryfikowany na podstawie innych ujęć tego samego okazu. Czasem jednak, z uwagi na brak możliwości wykonania ujęcia z innej strony, złą jakość zdjęć, bądź znikomą ich ilość - niektóre opisy są niekompletne.
Zdjęcia ułożone są chronologicznie (wg daty wykonania).

Szablak W2013-08-23[2] - samica, odwłok jasno brązowy z dwiema szerokimi plamkami na VIII i IX segmencie oraz linią brązowych plamek wzdłuż boków odwłoka, od spodu biały nalot, nogi żółte, oczy brązowo-jasnozielone, czoło jasne, widoczne szwy, brak zażółceń u nasady skrzydeł

Szablak W2013-08-30[4] - młoda samica szablaka wiosennego, odwłok zółty z pomarańczowymi obwódkami na końcu każdego segmentu i wyraźną czarną linią i dwiema szerokimi plamami na 8 i 9 segmencie, nogi żółte, oczy różowawo-niebieskie, czoło kremowe, zażółcenia na skrzydłach 

Szablak W2013-09-05 - samiec szablaka czarnego (szkockiego), odwłok czarny, również czarne narządy analne, czarne nogi, oczy ciemnobrązowe(czarne) od góry, zielone od spodu, widoczny szew, brak zażółceń na skrzydłach

Szablak W2013-09-06 - odwłok  jasnobrązowy jak i narządy analne, nogi czarne, oczy jasnobrązowe(jasnoczerwone?) od góry i zielonawe(niebieskawe??) od spodu, czoło żółtawe, widoczny szew, zażółcenia u nasady skrzydeł

Szablak L2013-09-07[3] - odwłok piaskowy z linią trójkątów zwiększających się ku tyłowi, narządy analne jasne, oczy brązowo-brązowawe, czoło jasne (piaskowe), brak szwu, zażółcenia na skrzydłach

Szablak L2013-09-07[4] - odwłok jasnobrązowy (piaskowożółty) z linią ciemnych trójkątów po bokach , oczy brązowo-brązowe, czoło żółtawe, brak szwu, nogi żółte, na skrzydłach zażółcenia

Szablak P2013-09-10 - odwłok brązowy z wyraźną linią trójkątów zwiększających się ku tyłowi, na 8 i 9 segmencie "rozlane" czarne plamy, prawdopodobnie od spodu białawy, narządy analne brązowe, oczy brązowo - szarozielone, czoło brązowawe, brak szwu, nogi żółte, zażółcenia na skrzydłach

szablaki zdjęcia, szablaki brązowy odwłok,


8.10.2013

Szablaki o czerwonym odwłoku

Zadałam sobie mnóstwo pracy, ale w końcu jest efekt! Przejrzałam wszystkie zdjęcia ważek, które zrobiłam w tym roku. Okazało się, że sfotografowałam aż 30 różnych szablaków. Oprócz nich jeszcze 4 inne ważki, którymi na razie nie będę się zajmować.
Żeby pokazać wszystkie moje szablaki kadrowałam wybrane zdjęcia w ten sposób, aby każda ważka miała głowę z lewej strony. Niektóre zdjęcia są nieostre, trudno, były to jednak najostrzejsze kadry danego osobnika. Zależało mi, by jak najwyraźniej przedstawiał się odwłok - przecież to on w pierwszej kolejności najbardziej rzuca się w oczy, a jego wnikliwy ogląd pozwala na określenie płci, gatunku, a czasem i wieku danego osobnika. I o to przecież mi chodzi - nadal wierzę, że stworzenie kalkulatora szablaków ma sens.
Póki co nie deklaruję się, ani nawet nie przymierzam do próby określania gatunków moich szablaków. Na razie patrzę, analizuję, wyciągam wnioski i zbieram dane - właśnie po to, by kiedyś stało się to dla mnie możliwe, sporządzam te zestawienia, tabele i notatki.
Zastanawiałam się jak podzielić te zdjęcia, by nie pogubić się w ich nadmiarze i postanowiłam, że będzie to podział wg kolorów odwłoków. w pierwszej kolejności przedstawiam te z czerwonymi odwłokami.
Zaznaczam, że każde zdjęcie przedstawia innego osobnika, choć oczywiście, gatunki mogą się powtarzać. Pod zdjęciem umieszczam krótki opis, który niejednokrotnie został uściślony lub zweryfikowany na podstawie innych ujęć tego samego okazu. Czasem jednak, z uwagi na brak możliwości wykonania ujęcia z innej strony, złą jakość zdjęć, bądź znikomą ich ilość - niektóre opisy są niekompletne.
Zdjęcia ułożone są chronologicznie (wg daty wykonania).

Szablak L2013-08-11 -  czerwony odwłok z dwiema czarnymi podłużnymi plamkami, narządy analne czerwone, czarne nogi, czekoladowo-brązowe(?) oczy, czerwone czoło, czarne szwy, zażółcenia u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-18 -  czerwony odwłok z dwiema czarnymi trójkątnymi plamkami i widocznymi przetchlinkami, narządy analne jasne, żółte nogi, brązowe oczy, czoło jasne, beżowe; czarne szwy, brak zażółceń u nasady skrzydeł.
Szablak W2013-08-23 -  samiec, czerwony odwłok z dwiema czarnymi podłużnymi plamkami, narządy analne jasnoczerwone, czarne nogi, czekoladowo-burozielone oczy, czerwone czoło jaśniejsze po bokach, czarne szwy, zażółcenia u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-24 -  czerwony odwłok (po bokach jaśniejszy) z dwiema czarnymi trójkątnymi plamkami i widocznymi przetchlinkami, narządy analne jasne, żółte nogi, brązowe-jasnobrązowe oczy, czoło brązowawe jaśniejsze po bokach; czarne szwy, brak zażółceń u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-25[1] -  czerwony odwłok z dwiema czarnymi trójkątnymi plamkami i widocznymi przetchlinkami, narządy analne różowawe, żółte nogi, ciemnobrązowo-brązowe (burozielone?) oczy, czoło brązowe; czarne szwy, brak zażółceń u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-25[2] - czerwony odwłok z dwiema (parami??) czarnymi plamkami i widocznymi przetchlinkami, narządy analne jasnobrązowe, nogi żółte(?), czekoladowo-brązowe (czerwonawe?) oczy, brak zażółceń u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-25[2] - czerwony odwłok z dwiema czarnymi podłużnymi plamkami i czarną linią plamek wzdłuż dolnej krawędzi, narządy analne jasnoczerwone (pomarańczowe?), czarne nogi, czekoladowo (czerwono?)-burozielone oczy, czerwone czoło jaśniejsze po bokach, czarne szwy, zażółcenia u nasady skrzydeł.
Szablak L2013-08-31 - czerwony odwłok z dwiema czarnymi podłużnymi plamkami i czarną linią plamek wzdłuż dolnej krawędzi,, narządy analne jasnoczerwone, czarne nogi, czekoladowo-burozielone oczy, czerwone czoło, czarne szwy, zażółcenia u nasady skrzydeł.



Szablak L2013-09-08 - czerwony odwłok z dwiema czarnymi podłużnymi plamkami, narządy analne jasnoczerwone (pomarańczowe?), czarne nogi, czekoladowo-burozielone oczy, brązowe czoło, zażółcenia u nasady skrzydeł.
Szablak W2013-09-19[2] -  czerwony odwłok z dwiema czarnymi trójkątnymi plamkami i widocznymi przetchlinkami, narządy analne różowawe, żółte nogi, ciemnobrązowo-brązowawe oczy, czoło brązowe; czarne szwy, zażółcenia u nasady skrzydeł.

2.10.2013

Szablaki - kolor oczu

Na podstawie obejrzanych zdjęć oraz opisów dostępnych w internecie sporządziłam zestawienie kolorystyki oczu poszczególnych gatunków szablaka - odrębnie dla samców i samic. Kolory w tabeli, z uwagi na ubogość dostępnej palety w arkuszu, są nieco symboliczne, ale choć nie w pełni oddają wszystkie odcienie (ocena koloru oczu zależy też od światła), to z pewnością pomagają  w orientacji.
Dla jasności podaję, że olbrzymie w stosunku do wielkości głowy, oczy ważki są co najmniej dwubarwne - górna część jest w jednolitym kolorze od czarnego, poprzez różne odcienie brązu do wręcz różowego (w zależności od gatunku). W porównaniu do części dolnej wydaje się bardziej matowa, a ubarwienie jej jest jednorodne.
Natomiast dolną część oka określiłabym jako bardziej szklistą(?), mieniącą się barwami (np. zieloną i brązową) w zależności od kąta padania światła. Być może z tego powodu opisy nie są jednoznaczne i często obfitują w określenia np. zielonkawy, burobrązowy, brązowawy itp., które także stosuję. Poza tym, ta część oka zwykle jest usiana cętkami w ciemniejszym odcieniu.

Podobno kolor oczu zmienia się wraz z wiekiem szablaka. Najczęściej, a może zawsze jest tak, że młodziutki samiec swoim ubarwieniem ciała bardzo przypomina samicę. Jedyne co zdradza jego płeć to obecność wtórnego aparatu kopulacyjnego na drugim segmencie odwłoka (od spodu).
Ponadto wszystkie młode szablaki mają jaśniejsze, jaskrawsze, żywsze, kontrastujące ubarwienie, ale z wiekiem brązowieją, "płowieją" i tracą intensywne kolory.

Kolor oczu u szablaków (samce i samice) - zestawienie


Gatunek szablakaSamiec
Kolor oczu
góradółSamica
Kolor oczu
góradół
szablak czarny (szkocki)   Sympetrum danaeCiemnobrązowe, czarne -
Zielone, zielonkawe


Brązowo-czerwone (ciepły brąz) -
Żółtozielone, jasnozielone (mniej jaskrawe)


szablak krwisty    Sympetrum sanguineumBrązowe (czekoladowe) -
Zielonawe, brązowawe


Ciepłobrązowe -
Zielonawe


szablak południowy   Sympetrum meridionale   Brązowo-czerwone -
Brązowe   L


Brązowe  -
Beżowy brąz, rudawobrązowe L


szablak późny (podobny)   Sympetrum striolatumBrązowe (czekoladowe) - 
Zgniłozielone, burobrązowe L


Brązowe -
Zielonawe, szarozielone L


szablak przepasany (górski)  Sympetrum pedemontanumJasnobrązowe (młody), brązowe  -
Zielonożółte (młody), zielone, brązowe (podobnie do krwistego)


Ciemnobrązowe -
Brązowe


szablak przypłaszczony    Sympetrum depressiusculumCzerwone, czerwonobrązowe - Zielone, żółtozielone

Czerwone - czerwonobrązowe Zielone, żółtozielone

szablak wędrowny (wiosenny)   Sympetrum fonscolombiiJasnoczerwone, różowoczerwone, jasnobrązowe (młody) -
Niebieskie L


Różowo-czerwone, różowe, malinowoczerwone -
Niebieskie L


szablak zwyczajny    Sympetrum vulgatum    Brązowe  -
Zielonkawe (młody), brązowawe L


Brązowe -
Zielone, bure, brązowe L


szablak żółty   Sympetrum flaveolumRudobrązowe -
Zielonkawe, zielono-rudawe L


Brązowe, brązowo-czerwone   -
Żółtozielone, zielone L






1.10.2013

Szablaki - kolor czoła


Oto wynik mojej kolejnej "zabawy" w zestawienia :-). Poniżej zamieszczam alfabetyczny wykaz wraz z opisem kolorystyki czoła (a czasem i nadustka), zarówno samca, jak i samicy. Kolorystyka w tabeli jest dość symboliczna, ale w końcu najważniejszy jest sam opis. Do jego stworzenia przyczyniły się już istniejące opisy gatunków szablaków, choć czasem musiałam je ujednolicić lub uzupełnić na podstawie zdjęć. Podwójne kolory mają służyć temu, by pokazać albo dwa występujące kolory (np. szablak czarny), albo zakres kolorów, w którym czoło zmienia się z wiekiem lub występuje, być może, u poszczególnych osobników.

 Kolor czoła szablaków (samce i samice) - zestawienie


Gatunek szablaka Samiec kolor czoła

Samica kolor czoła

szablak czarny (szkocki) Sympetrum danae czarne z żółtymi bokami

jasnożółte, z wiekiem ciemniejące do ciemnożółtego

szablak krwisty  Sympetrum sanguineum czerwone (nadustek żółtawy do czerwonego)

jasne, żółtawe; podobnie nadustek

szablak południowy  Sympetrum meridionale   jasne, ciemniejące z wiekiem do czerwonego

jasne, miejscami różowiejące. Niemal niewidoczny szew

szablak późny (podobny) Sympetrum striolatum żółte, piaskowe lub jasnobrązowe; jasny (różowawy?) nadustek; brak szwu

żółte, piaskowe lub jasnobrązowe; jasny (różowawy?) nadustek; brak szwu

szablak przepasany (górski)  Sympetrum pedemontanum żółtawe do czerwonego (czerwienieje z wiekiem)

jasne

szablak przypłaszczony  Sympetrum depressiusculum kremowo-żółtawe do żółtego

kremowo-żółtawe do żółtego

szablak wędrowny (wiosenny) Sympetrum fonscolombii różowo-czerwone, po bokach jaśniejsze

białawe, jasne, jasnożółte

szablak zwyczajny   Sympetrum vulgatum    jasne, żółte do lekko czerwonego

jasne, żółte do lekko czerwonego

szablak żółty   Sympetrum flaveolum jaskrawe jasnożółte, żółtopomarańczowe do czerwonego

żółte



24.09.2013

Oczy szablaków


By odróżnić jedną ważkę od drugiej muszę nauczyć się zwracać uwagę na najróżniejsze detale, które mogą okazać się charakterystyczne dla jednego lub tylko kilku gatunków. Dziś przyjrzę się głowom szablaków. Zestawiam głowy sfotografowanych przeze mnie ważek - być może znajdą się różnice?

Szablak późny (podobny)  Sympetrum striolatum


szablak krwisty  Sympetrum sanguineum


I głowy trochę bardziej z profilu:

17.09.2013

Nogi szablaków

Pomimo, iż w internecie można znaleźć wiele informacji o gatunkach ważek występujących w Polsce, stale mam spory kłopot, by szybko i bezbłędnie określić ich gatunek. Dlatego postanowiłam założyć osobną stronę, na której będę umieszczać zwięzłe i jak najbardziej jednoznaczne opisy ważek, które spotkałam. Będzie to dla mnie również rodzaj mapy ważek, po której łatwiej mi będzie się poruszać przy opisywaniu kolejnych zdjęć tych owadów. Zatem spośród wielu gatunków, które występują w Polsce, mój spis będzie zawierał (i rozszerzał się) tylko o te gatunki, które udało mi się sfotografować oraz opis takich, z którymi te "moje" mogłabym pomylić. W pierwszej kolejności mam na myśli szablaki - ważki z tego rodzaju (Sympetrum) najchętniej mi pozowały.
Wszystko zaczęło się 11 sierpnia 2013 roku, gdy zupełnie dla mnie nieoczekiwanie, na ścieżce w niewielkiej odległości przysiadła ważka i pozwoliła mi zbliżyć się jeszcze bardziej i zrobić pierwsze zdjęcia. I tak to się zaczęło. Odtąd ważki i inne owady, które zechcą mi pozować mają pierwszeństwo przed roślinami (wszak one mogą chwilkę poczekać). Nie wiem jeszcze, na ile temat ważek mnie wciągnie, ale ilość zdjęć różnych osobników o odmiennym ubarwieniu i szczegółach budowy, na które początkowo nawet nie potrafiłam zwrócić uwagi, a także wiedza jaką zdążyłam już posiąść - aż proszą się, by je zweryfikować i jakoś utrwalić.